HIGHSCOPE - CHẤT LƯỢNG CAO - GIÁO DỤC SỚM - KĨ NĂNG SỐNG

PHƯƠNG PHÁP HIGHSCOPE

Highscope là gì?

HighScope là phương pháp giáo dục hiện đại dành cho trẻ ngay từ những tháng tuổi sơ sinh. Nền tảng cốt lõi của HighScope là phát triển con người dựa trên 8 lĩnh vực:

  • Tiếp cận học tập.
  • Phát triển xã hội và cảm xúc.
  • Phát triển thể chất và sức khỏe.
  • Ngôn ngữ và giao tiếp.
  • Toán học.
  • Nghệ thuật sáng tạo.
  • Khoa học và công nghệ.
  • Học tập các qui tắc xã hội.

Trẻ tự khám phá qua chuỗi hoạt động có tổ chức. Trong các giờ sinh hoạt hàng ngày, các con được tổ chức các hoạt động phù hợp dựa trên mối quan tâm, hứng thú của trẻ với thế giới xung quanh.

Highscope khởi phát và phát triển mạnh mẽ tại Hoa Kỳ, với hơn 3000 trường ở Hoa Kỳ và 5000 trường trên toàn thế giới. HighScope đáp ứng những yêu cầu của Hiệp hội Quốc gia về Giáo dục trẻ nhỏ của Hoa Kỳ (NAEYC). HighScope cũng đảm bảo các tiêu chuẩn của các cơ quan chuyên môn liên quan của Hoa Kỳ như IRA (The International Reading Association), NCTM (The National Council of Teacher of Mathematics).

Bánh xe Highscope

Mô hình HighScope xoay quanh khái niệm Bánh xe học tập HighScope, được cấu thành bởi 5 thành tố: Học tập chủ động, Tương tác giữa người lớn – trẻ nhỏ, Môi trường học tập, Chuỗi hoạt động hàng ngày, và Quy trình đánh giá.

Học tập chủ động được xây dựng dựa trên niềm tin trẻ có thể tự xây dựng và kiến tạo hệ thống hiểu biết của chính các con về thế giới. Trẻ là người phát hiện, tìm kiếm những tri thức, khám phá thế giới thông qua những hoạt động trực tiếp. Trẻ sẽ học tập hiệu quả nhất dựa trên cơ sở hứng thú tự nhiên có sự ủng hộ, khuyến khích và thử thách từ người lớn.

Mối quan hệ tương tác giữa trẻ và người lớn là một thành tố cơ bản tạo nên môi trường học tập chủ động. Trong môi trường này, trẻ và người lớn là hai yếu tố tương tác của quá trình học tập, hỗ trợ lẫn nhau, là cộng sự, là đối tác trong tất cả các hoạt động. Người lớn và trẻ xây dựng mối quan hệ cùng điều khiển. Trẻ có quyền đưa ra các quyết định trong phạm vi quyền lợi và trách nhiệm của con như: chơi ở đâu, chơi cái gì, chơi như thế nào và chơi với ai. Người lớn chịu trách nhiệm về những quyết định trong phạm vi trách nhiệm của người lớn, bao gồm duy trì chuỗi hoạt động hàng ngày, sắp xếp và trang bị những dụng cụ cần thiết cho lớp học, giữ cho trẻ an toàn. “Người lớn” ở đây là từ chỉ chung cho cả giáo viên và phụ huynh.

Chúng tôi tin rằng giáo dục gia đình là điều kiện tất yếu trong mọi chương trình giáo dục. Ngay tại gia đình, phụ huynh cần trở thành những giáo viên đáng tin cậy nhất của con mình.

Học tập chủ động

Một thành tố vô cùng quan trọng nữa đó là việc xây dựng môi trường học tập chủ động. Môi trường này đòi hỏi sự tinh tế, chu đáo, chuẩn bị kĩ càng của người lớn. Thay vì chơi với những vật dụng mà giáo viên đã chuẩn bị sẵn cho từng trẻ, trẻ có xu hướng tìm kiếm và sử dụng những vật dụng theo hứng thú của các con. Trẻ sẽ quyết định sẽ dùng những vật dụng gì và với mục đích nào trong các hoạt động của mình. Vì thế, giáo viên/ phụ huynh sẽ luôn cần quan sát để nắm bắt hứng thú của trẻ và cung cấp những loại dụng cụ phù hợp. Có thể nói, lớp học HighScope là nơi chứa đựng các nguyên vật liệu, học phẩm, các dụng cụ và sản phẩm sáng tạo của các con, hơn là đồ chơi. Lớp học HighScope thể hiện hơi thở, tinh thần của những em bé chủ động và sáng tạo.

Chuỗi hoạt động hàng ngày xây dựng thời gian biểu dựa trên việc phân bố thời gian thực hiện các hoạt động trong mô hình học tập HighScope. Các hoạt động bao gồm lên kế hoạch – tiến hành kế hoạch – xem lại kế hoạch, đối chiếu (Qui trình Plan – Do – Review), tham gia các hoạt động nhóm lớn, hoạt động nhóm nhỏ, thời gian hoạt động ngoài trời. Thời gian biểu này sẽ giống nhau mỗi ngày và có khung thời gian cho mỗi hoạt động. Sự lặp lại này giúp trẻ tạo những thói quen sinh hoạt cũng như cho trẻ cảm giác tự điều khiển, tự kiểm soát hoạt động của mình.

Không gian học tập theo mô hình Highscope

Không gian và vật liệu trong môi trường HighScope được lựa chọn và sắp xếp cẩn thận nhằm kích thích sự chủ động học tập. Mặc dù không có những loại đồ chơi, nhãn hàng đặc biệt, HighScope cung cấp những hướng dẫn cụ thể để giáo viên có thể lựa chọn  đồ chơi và vật dụng có ý nghĩa và tạo sự hứng thú với trẻ nhỏ. Môi trường học tập của HighScope phải đảm bảo các đặc tính sau:

  • Mời chào trẻ nhỏ.
  • Cung cấp đủ vật liệu cho tất cả trẻ.
  • Cho phép trẻ có thể tự mình tìm thấy, sử dụng, và trả vào vị trí.
  • Khuyến khích những hình thức học và chơi khác nhau.
  • Cho phép trẻ nhìn thấy và dễ dàng di chuyển qua các khu vực trong lớp hoặc vào trung tâm.
  • Đủ uyển chuyển để trẻ có thể mở rộng trò chơi bằng cách mang vật liệu từ khu vực này sang  khu vực khác.

Con bạn học gì?

Theo sát mô hình HighScope, chương trình học của mầm non Tinkerbell quan tâm đến tất cả các mặt trong sự phát triển của trẻ. Trẻ sẽ được phát triển kiến thức, hành vi, khả năng trong các lĩnh vực sau: Cách thức tiếp cận việc học; Phát triển cảm xúc và kỹ năng xã hội; Phát triển thể chất và sức khoẻ; giao tiếp, ngôn ngữ và năng lực đọc, viết; phát triển tư duy và Nghệ thuật sáng tạo. Các chỉ số phát triển cơ bản mà dựa vào đó, người lớn có thể đánh giá được mức độ về kiến thức cũng như kỹ năng của trẻ để có được sự hỗ trợ và khuyến khích tốt nhất:

 Cách thức tiếp cận việc học Phát triển thể chất và sức khoẻ Phát triển kỹ năng xã hội và cảm xúc  Giao tiếp, ngôn ngữ và năng lực đọc, viết Phát triển tư duy  Nghệ thuật sáng tạo
  • Chủ động
  • Giải quyết vấn đề
  • Tự giúp bản thân
  • Vận động các bộ phận của cơ thể
  • Vận động toàn bộ cơ thể
  • Vận động với đồ vật
  • Nhịp đều
  • Phân biệt bản thân và người khác
  • Sự gắn bó
  • Quan hệ với người lớn
  • Quan hệ với bạn bè
  • Cảm xúc
  • Sự cảm thông
  • Chơi với người khác
  • Tham gia vào nhóm
  • Lắng nghe và trả lời
  • Giao tiếp không bằng lời nói
  • Giao tiếp hai phía
  • Nói
  • Khám phá sách in
  • Thích thú với ngôn ngữ
  • Khám phá đồ vật
  • Nhận biết tính không đổi của đồ vật
  • Khám phá sự giống và khác nhau
  • Khám phá sự nhiều hơn
  • Sự tương xứng một – một
  • Số
  • Đặt vị trí đồ vật
  • Đổ đầy và làm rỗng
  • Tháo rời và gắn lại
  • Nhìn từ những góc độ khác nhau
  • Đón đợi sự kiện quen thuộc
  • Khoảng thời gian
  • Tốc độ
  • Nguyên nhân và kết quả
  • Bắt chước và đóng giả
  • Khám phá nghệ thuật sáng tạo
  • Xác định hình ảnh thị giác
  • Nghe nhạc
  • Hưởng ứng âm nhạc
  • Âm thanh
  • Độ cao thấp của thanh âm

 

Con bạn học như thế nào?

Dựa trên học thuyết về sự phát triển của trẻ và kinh nghiệm với trẻ nhỏ, các nhà giáo dục HighScope đã tổng kết về cách học của trẻ nhỏ:

  • Trẻ học bằng toàn bộ cơ thể và với tất cả các giác quan của mình.
  • Trẻ nhỏ học bởi vì trẻ thật sự muốn học.
  • Trẻ nhỏ giao tiếp và thể hiện những gì mà trẻ biết.
  • Trẻ nhỏ học trong mối quan hệ tin cậy với người lớn.

Hiểu được điều này, Mầm non Tinkerbell đã tạo ra một môi trường học tập nhằm khuyến khích tối đa sự học hỏi của trẻ. Đó chính là môi trường học tập chủ động theo đúng mô hình giáo dục HighScope của Mỹ, được cấu thành bởi 5 yếu tố:

Vật liệu Thao tác Lựa chọn Trẻ được giao tiếp Trợ giúp của người lớn
Những vật liệu trang bị cho trẻ thật phong phú và phù hợp với độ tuổi để đảm bảo trẻ có thể sử dụng chúng với nhiều cách khác nhau. Việc học hỏi của trẻ sẽ phát triển trực tiếp từ những tiếp xúc trực tiếp hàng ngày của trẻ với vật liệu. Trẻ có cơ hội khám phá bằng tất cả các giác quan, thao tác, kết hợp và biến đổi những vật liệu mà trẻ lựa chọn. Trẻ sẽ lựa chọn việc mình phải làm. Việc học hỏi sẽ đạt kết quả tốt nếu nó xuất phát từ những cố gắng của trẻ trong việc theo đuổi sở thích và mục tiêu cá nhân cũng như cơ hội trẻ được chọn lựa các hoạt động cũng như vật liệu mà trẻ muốn. Trẻ nhỏ giao tiếp và thể hiện nhu cầu, tình cảm, phát hiện và ý tưởng của mình qua hành động, cử chỉ, nét mặt, âm thanh, từ nghĩ, ký hiệu. Người lớn cần trân trọng, để ý và khuyến khich ngôn ngữ và giao tiếp của trẻ. Người lớn thiết lập và duy trì mối quan hệ tin tưởng với trẻ. Người lớn phải quan sát, nhận biết và khuyến khích trẻ trong việc thực hiện ý định, hành động, tương tác, giao tiếp, khám phá, giải quyết vấn đề và sáng tạo của trẻ.

Con bạn được đánh giá như nào?

HighScope đánh giá trẻ trên cơ sở sự phát triển của chính cá nhân đứa trẻ đó. Giáo viên ghi chú các hoạt động của học sinh mỗi ngày, dựa trên việc quan sát và lắng nghe trẻ. Những ghi chú này giúp giáo viên nhìn nhận đứa trẻ và lớp học một cách khách quan, liên tục và toàn diện. Chúng cũng giúp người giáo viên trả lời những câu hỏi như:

  • Trẻ có hứng thú với điều gì?
  • Trẻ đang đặt kế hoạch gì?
  • Chúng ta có thể hỗ trợ trẻ như thế nào?
  • Có điều gì đó bị bỏ qua hay không?
  • Trẻ có đang cần thêm nguyên vật liệu gì đó.

Các nhà giáo dục đánh giá trẻ để đo lường sự phát triển của trẻ và để biết được chương trình mà trẻ theo học đóng góp thế nào cho sự phát triển đó. HighScope đã phát triển một công cụ đánh giá dựa trên sự quan sát trẻ (Child Observation Record – COR) ở sáu lĩnh vực, tương ứng với 32 chỉ số, và ở mỗi chỉ số là 5 cấp độ khác nhau. Giáo viên tại Tinkerbell sẽ quan sát trẻ mỗi ngày, ghi chú lại những gì trẻ làm, trẻ nói một cách khách quan, và sau đó sắp xếp chúng theo chỉ số thích hợp của COR, từ cấp độ (1) đơn giản đến cấp độ (5) phức tạp hơn. Mỗi năm 2 lần, chúng tôi sẽ gửi đến quý phụ huynh bảng đánh giá mức độ phát triển của trẻ, từ đó quý phụ huynh sẽ có được cái nhìn tổng quát về sự phát triển của con mình ở tất cả các lĩnh vực.